Trục Tung Là Gì

Bạn đã từng nghe đến hệ tọa độ Oxy với hai trục tung và hoành. Nhưng bạn có bao giờ tự hỏi “tung” là gì, “hoành” là gì chưa? Đừng lo, bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc của bạn!

1. Tung là dọc, hoành là ngang

Dù đã học toán, làm toán và dạy toán nhiều năm, chúng ta cũng đã vẽ trục tung và trục hoành hàng trăm lần. Nhưng gần đây, tôi mới hiểu rõ ý nghĩa của hai từ tung và hoành: “Tung là dọc, hoành là ngang”. Vì vậy, chúng ta thường gọi “Trục dọc là trục tung, trục ngang là trục hoành”.

Sự thú vị ở đây là tôi không hiểu ý nghĩa của hai từ này từ việc đọc một tài liệu toán học mà là từ một khổ thơ trong truyện Kiều. Khi đọc câu “Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành”, tôi thắc mắc “bể Sở sông Ngô” là gì. Sau khi tìm kiếm trên Google, tôi biết rằng “tung hoành” có nghĩa là “hành động dọc ngang, không chịu khuất phục”. Khi đó, tôi nhận ra rằng “một thời tung hoành ngang dọc” là sai, thay vào đó phải là “một thời tung hoành dọc ngang”. Thật là thú vị!

2. Trục tung hay trục đứng?

Khi mô tả về hệ tọa độ Oxy, một số tài liệu viết “Trục đứng được gọi là trục tung”. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng việc sử dụng từ “trục đứng” không hợp lý và không phổ quát.

Vì từ “đứng” ám chỉ độ cao của đối tượng, trong khi ta đang nói về mặt phẳng trong hệ tọa độ Oxy. Trên mặt phẳng, chỉ có hai chiều dọc và ngang, chứ không có chiều đứng/cao.

Thay vào đó, chúng ta có thể sử dụng các từ “trục ngang, trục dọc và trục cao” để mô tả sự tổ chức của hệ tọa độ Oxyz. Với “ngang” là “ngang đường, ngang mắt”, “dọc” là “dọc đường, dọc theo mắt” và “cao” là “ngược cao”. Điều này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về toán học.

Nếu bạn muốn trau dồi vốn từ nói và văn học để hiểu thêm về toán học, hãy nhớ “Tung là dọc, hoành là ngang”!