Priming Là Gì

Bạn đã bao giờ cảm thấy bị ảnh hưởng bởi một thông tin mà bạn đã tiếp nhận trước đó và từ đó hành động theo một cách tự nhiên mà không có ý thức của ý thức đúng không? Đó chính là hiệu ứng mồi. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu hiệu ứng mồi là gì, nguyên nhân hình thành và cách nó được áp dụng trong marketing.

Hiệu ứng Mồi là gì?

Hiệu ứng mồi là hiệu ứng tâm lý khi một kích thích tác động đến phản hồi của bạn với kích thích tiếp theo một cách tự nhiên mà không có sự hướng dẫn nào của ý thức. Điều này có nghĩa là đã có một sự gợi ý trong vô thức tác động đến suy nghĩ và hành động của bạn từ những thông tin mà bạn đã tiếp nhận trước đó. Ví dụ, nếu bạn nhìn thấy màu xanh dương, bạn có thể liên tưởng đến bầu trời hoặc biển. Đó chính là hiệu ứng mồi.

Nguyên nhân hình thành hiệu ứng mồi

Theo các nhà tâm lý học, nguyên nhân hình thành hiệu ứng mồi là do não bộ chúng ta có những đơn vị lưu trữ thông tin dài hạn, còn được gọi là “lược đồ”. Các lược đồ này sẽ được kích hoạt mỗi khi chúng ta tiếp nhận một thông tin nhất định. Khi đó, ký ức của chúng ta sẽ trở nên dễ truy xuất thông tin hơn và các lược đồ liên quan hoặc có kết nối với nhau sẽ được kích hoạt cùng lúc. Điều này giúp chúng ta phản hồi nhanh hơn khi có nhu cầu. Ví dụ, trong trí nhớ của chúng ta, các lược đồ liên quan đến mưa bão và đường trơn trượt sẽ được liên kết với nhau. Khi đi dưới trời mưa hoặc bão, chúng ta sẽ nghĩ đến đường trơn trượt và có xu hướng lái xe chậm hơn.

Các dạng hiệu ứng mồi và ví dụ

Hiệu ứng mồi được chia thành nhiều dạng khác nhau và mỗi dạng lại có một ví dụ cụ thể. Dưới đây là một số dạng phổ biến và ví dụ điển hình:

1. Hiệu ứng mồi trực tiếp

Đây là hiệu ứng mồi xảy ra khi một tính năng hoặc thuộc tính của một sản phẩm được tạo ra để tác động trực tiếp lên suy nghĩ và hành động của bạn. Ví dụ, khi bạn đi vào một cửa hàng điện thoại và nhân viên hỏi bạn có cần mua một chiếc điện thoại với dung lượng pin lớn hay không. Lúc này, bạn sẽ chú ý đặc biệt hơn vào dung lượng pin của các điện thoại hơn là các tính năng khác như tốc độ xử lý hay chất lượng camera. Qua đó, nhân viên cửa hàng đã tạo ra hiệu ứng mồi trực tiếp với tính năng dung lượng pin.

2. Hiệu ứng mồi gián tiếp

Hiệu ứng mồi gián tiếp xảy ra khi một kích thích không trực tiếp tác động đến suy nghĩ và hành động của bạn. Ví dụ, khi bạn đang loay hoay tìm mua bữa tối trong siêu thị và một bài nhạc Pháp được phát. Khi đó, bạn có thể liên tưởng đến việc nấu một món ăn Pháp để chiêu đãi cả gia đình. Bài hát đã tạo ra hiệu ứng mồi gián tiếp gợi lên trong bạn những liên tưởng đến nước Pháp, bao gồm cả ẩm thực.

3. Hiệu ứng mồi thương hiệu

Hiệu ứng mồi thương hiệu xảy ra khi logo hoặc hình ảnh của một thương hiệu tác động đến suy nghĩ và hành động của bạn. Ví dụ, một nghiên cứu từ Đại học Boston đã chứng minh rằng logo của thương hiệu nước tăng lực Red Bull đã tạo ra hiệu ứng mồi giúp người chơi trò chơi đua xe điện tử cảm thấy tràn đầy năng lượng và chạy nhanh hơn.

4. Hiệu ứng mồi bằng hình ảnh

Hiệu ứng mồi bằng hình ảnh xảy ra khi nhìn thấy một hình ảnh tác động đến suy nghĩ và cảm xúc của bạn. Ví dụ, khi nhìn thấy hình ảnh gương mặt hạnh phúc thường xuyên, bạn sẽ có những suy nghĩ tích cực và lạc quan hơn. Ngược lại, nhìn vào những hình ảnh đau buồn thường xuyên sẽ khiến bạn có những suy nghĩ tiêu cực hơn.

5. Hiệu ứng mồi bằng màu sắc

Hiệu ứng mồi bằng màu sắc xảy ra khi màu sắc tác động đến suy nghĩ và cảm xúc của bạn. Ví dụ, màu đỏ có thể làm bạn nghĩ đến sự năng động và nhiệt huyết, trong khi màu hồng có thể khiến bạn nghĩ đến tình yêu và sự quan tâm.

Ứng dụng hiệu ứng mồi trong marketing

Với những tác động đa dạng, hiệu ứng mồi được ứng dụng trong việc truyền thông và marketing nhằm tăng doanh số và độ nhận diện thương hiệu. Hiệu ứng mồi có tác động đáng kể đến tư duy hình ảnh và ngôn ngữ của con người.

Trong thiết kế trải nghiệm người dùng, hiệu ứng mồi được áp dụng để tạo ra những tương tác hình ảnh trực quan và sinh động hơn. Mỗi hình ảnh, biểu tượng đều “mồi” dẫn người dùng đến thói quen hoặc tạo ra kỳ vọng.

Với UX Writer, ngôn ngữ sử dụng cũng tạo nên tác động đáng kể trong hành vi người dùng. Hiệu ứng mồi được chia thành hai nhóm tương tác: đối tượng nhận thức (perceptual primes) và đối tượng mồi khái niệm (conceptual primes). Bạn có thể bắt gặp hiệu ứng mồi bằng câu chữ ở bất cứ đâu trên giao diện người dùng tương tác.

Trong thực tế, hiệu ứng mồi thường được áp dụng trong việc nhận dạng thương hiệu bằng màu sắc. Ví dụ, các thương hiệu về công nghệ và y tế thường sử dụng màu xanh dương để mang đến cảm giác tin cậy và thoải mái. Ngoài ra, các thương hiệu cũng áp dụng hiệu ứng mồi bằng hình ảnh cụ thể. Ví dụ, McDonald’s sử dụng hình ảnh chiếc cổng màu vàng trong các chiến dịch marketing để liên kết với những giai điệu tươi trẻ và thời gian hạnh phúc bên gia đình.

Cuối cùng, hiệu ứng mồi còn áp dụng trong việc quyết định mua sắm. Ví dụ, âm thanh bạn đang nghe sẽ tác động đến quyết định mua của bạn. Nếu bạn nghe thấy một bài nhạc Pháp, bạn sẽ có xu hướng tìm mua những sản phẩm từ Pháp và ngược lại.

Đó là những ứng dụng thực tế của hiệu ứng mồi trong marketing. Còn bạn thì sao? Bạn có biết thêm các ứng dụng khác của hiệu ứng mồi không? Hãy chia sẻ với chúng tôi trong phần bình luận dưới bài viết này!

Đọc thêm: Bias, ScienceDirect