Ngân Sách Nhà Nước Là Gì

Ngân sách nhà nước là gì? Đây là một câu hỏi mà nhiều người thường mơ hồ về. Đừng lo lắng, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về khái niệm và ý nghĩa của ngân sách nhà nước.

1. Ngân sách nhà nước là gì?

Theo Luật Ngân sách nhà nước 2015, ngân sách nhà nước là tổng hợp các khoản thu và chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Điều này nhằm bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.

2. Phạm vi của ngân sách nhà nước

Theo Luật Ngân sách nhà nước 2015, phạm vi ngân sách nhà nước bao gồm:

  • Thu ngân sách nhà nước bao gồm các khoản thu từ thuế, lệ phí, cùng các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhà nước thực hiện.
  • Chi ngân sách nhà nước bao gồm chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi thường xuyên, chi trả nợ lãi, chi viện trợ và các khoản chi khác.
  • Bội chi ngân sách nhà nước.
  • Tổng mức vay của ngân sách nhà nước.

3. Các nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước

Việc quản lý ngân sách nhà nước được thực hiện dựa trên các nguyên tắc sau:

  • Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng. Có phân công, phân cấp quản lý và gắn quyền hạn với trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước.
  • Toàn bộ các khoản thu, chi ngân sách phải được dự toán, tổng hợp đầy đủ vào ngân sách nhà nước.
  • Các khoản thu ngân sách thực hiện theo quy định của các luật thuế và chế độ thu theo quy định của pháp luật.
  • Các khoản chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩm quyền giao và phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi.
  • Bảo đảm ưu tiên bố trí ngân sách để thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ về phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, chính sách dân tộc, phát triển nông nghiệp, nông thôn, giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học và công nghệ.
  • Bảo đảm chi trả các khoản nợ lãi đến hạn thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.
  • Việc quyết định đầu tư và chi đầu tư chương trình, dự án có sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải phù hợp với Luật đầu tư công 2019 và quy định của pháp luật có liên quan.
  • Ngân sách nhà nước không hỗ trợ kinh phí hoạt động cho các quỹ tài chính của nhà nước ngoài ngân sách.

4. Các hành vi bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước

Theo Luật Ngân sách nhà nước 2015, các hành vi sau đây bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước:

  • Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hoặc thiếu trách nhiệm làm thiệt hại đến nguồn thu ngân sách nhà nước.
  • Thu sai quy định của các luật thuế và quy định khác về thu ngân sách, phân chia sai quy định nguồn thu giữa ngân sách các cấp, giữ lại nguồn thu của ngân sách nhà nước sai chế độ, tự đặt ra các khoản thu trái với quy định của pháp luật.
  • Chi không có dự toán, trừ trường hợp quy định tại Điều 51 Luật Ngân sách nhà nước 2015; chi không đúng dự toán ngân sách được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, không đúng mục đích; tự đặt ra các khoản chi trái với quy định của pháp luật.
  • Quyết định đầu tư chương trình, dự án có sử dụng vốn ngân sách nhà nước không đúng thẩm quyền, không xác định rõ nguồn vốn để thực hiện.
  • Thực hiện vay trái với quy định của pháp luật, vay vượt quá khả năng cân đối của ngân sách.
  • Sử dụng ngân sách nhà nước để cho vay, tạm ứng, góp vốn trái với quy định của pháp luật.
  • Trì hoãn việc chi ngân sách khi đã bảo đảm các điều kiện chi theo quy định của pháp luật.
  • Hạch toán sai chế độ kế toán nhà nước và mục lục ngân sách nhà nước.
  • Lập, trình dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước chậm so với thời hạn quy định.
  • Phê chuẩn, duyệt quyết toán ngân sách nhà nước sai quy định của pháp luật.
  • Xuất quỹ ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước mà khoản chi đó không có trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách và ứng trước dự toán ngân sách năm sau theo quy định tại Điều 51 và Điều 57 Luật Ngân sách nhà nước 2015.
  • Các hành vi bị cấm khác trong lĩnh vực ngân sách nhà nước theo quy định của các luật có liên quan.

Hi vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về ngân sách nhà nước và các quy định liên quan đến lĩnh vực này. Để tìm hiểu thêm, bạn có thể tham khảo Luật Ngân sách nhà nước 2015 hoặc các luật có liên quan.