Chủ Nghĩa Tư Bản Là Gì

Chủ nghĩa tư bản toàn cầu đã trở thành một giai đoạn mới trong quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản. Đây là sản phẩm của xu hướng toàn cầu hóa, kết hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trên quy mô toàn cầu. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của các công ty đa quốc gia và internet cung cấp nền tảng để chủ nghĩa tư bản tiếp tục mở rộng quyền lực và thống trị trên toàn cầu(1).

Chủ Nghĩa Tư Bản Toàn Cầu: Ra Đời Và Phát Triển

Chủ nghĩa tư bản toàn cầu đã xuất hiện nhờ vào những biến cố chính trị, như sự suy thoái của chủ nghĩa xã hội, sự sụp đổ của bức tường Berlin, sự tan rã của các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, cùng với sự phá sản của nhiều mô hình phát triển kinh tế – xã hội trên thế giới thứ ba(1).

Năm 1989, chương trình Đồng thuận Washington được ký kết giữa Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Bộ Tài chính Mỹ, nhằm đạt được sự đồng thuận về 10 chính sách kinh tế vĩ mô áp dụng trên quy mô toàn cầu. Từ đó, tự do thương mại, đầu tư, tỷ giá tiền tệ, tư nhân hóa cùng với giảm can thiệp của nhà nước trở thành những ưu tiên hàng đầu. Năm 1995, Tổ chức Thương mại Thế giới ra đời, đánh dấu sự xác lập chính thức của thị trường tự do toàn cầu và hình thành chuỗi giá trị toàn cầu. Những sự kiện này đã đánh dấu bước chuyển của chủ nghĩa tư bản thành chủ nghĩa tư bản toàn cầu, với đặc trưng là tư bản xuyên quốc gia và sự thống trị của giai cấp tư sản trên quy mô toàn cầu(3).

Chủ Nghĩa Tư Bản Toàn Cầu: Quyền Lực Và Giai Cấp Tư Sản Toàn Cầu

Đối với chủ nghĩa tư bản toàn cầu, một trong những điều kiện tiên quyết để hoạt động hiệu quả là hạn chế hoặc bãi bỏ mọi rào cản và ranh giới trong hệ thống thị trường toàn cầu. Do đó, tư bản xuyên quốc gia luôn biểu ngữ cho sự tự do hóa kinh tế, thương mại, đầu tư và phi can thiệp của nhà nước(1). Trong những năm qua, tư bản xuyên quốc gia đã lan rộng và trở thành một yếu tố chính trong nền kinh tế của nhiều quốc gia. Đóng góp của tư bản xuyên quốc gia không thể phủ nhận đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của nhiều quốc gia và dân tộc(1).

Hơn nữa, chủ nghĩa tư bản toàn cầu đã tạo ra giai cấp tư sản toàn cầu. Giai cấp này không chỉ là sản phẩm của nền sản xuất quốc gia mà còn là một giai cấp có tính toàn cầu. Đây là một bước tiến mới, từ giai cấp “vì nó” thành giai cấp “vì chính mình” trong giai đoạn hiện nay(1).

Nhìn Về Tương Lai

Chủ nghĩa tư bản toàn cầu đã mang lại nhiều thành công, sức mạnh và vị thế mới cho chủ nghĩa tư bản. Phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực sản xuất, thương mại, đầu tư toàn cầu, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ và hệ thống quyền lực đã củng cố chủ nghĩa tư bản trước những thách thức quốc tế. Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản toàn cầu cũng đang gặp phải những mâu thuẫn sâu sắc, không thể vượt qua trong lịch sử. Trong cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ chuyển đổi lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã thẳng thắn nhận thức rằng chủ nghĩa tư bản vẫn là một chế độ áp bức, bóc lột và bất công(4).

chủ nghĩa tư bản là gì